على اصغر شميم
90
ايران در دوره سلطنت قاجار ( فارسي )
سفارت پرنس منچيكف « 1 » پس از آنكه مذاكرات وقايعنگار و ويلهمينوف در تفليس با شكست مواجه گرديد و پيش از آنكه وقايعنگار به تهران برسد ، تزار نيكلاى اول ( 1825 - 1855 ميلادى ) كه پس از مرگ پدر خود الكساندر اول جانشين او شده بود ، پرنس منچيكف را به عنوان سفير فوق العاده روانه دربار ايران كرد . نمايندهى فوق العادهى روسيه علاوه بر مأموريت اعلام رسمى جلوس تزار نيكلاى اول بر تخت امپراتورى روسيه به پادشاه ايران ، مأمور بود كه دربارهى حل مسائل سرحدى با دربار ايران گفتگو كند و نيز در صورت امكان ايران را به اتحاد با روسيه عليه عثمانى برانگيزد « 2 » . منچيكف در تبريز با عباس ميرزا وليعهد و وزير او ميرزا ابو القاسم قائممقام ملاقات و مذاكره كرد و نامهها و يادداشتهايى بين آنان مبادله گرديد و منچيكف سرانجام عازم تهران و روز 4 ذى الحجه 1241 هجرى ( 10 ژوييه 1826 ميلادى ) به اردوگاه سلطانيه وارد شد . در جلسات متعدد مشاوره كه با حضور شاه و بعضى از رجال و سياستمداران آن عصر و بعضى از شاهزادگان براى شور دربارهى مسائل مربوط به ايران و روسيه تشكيل گرديد ، هنرى ويلوك « 3 » كاردار سفارت انگليس در تهران نيز در آن جلسات حضور داشت و به فتحعلى شاه توصيه مىكرد كه در برابر روسيه روش مسالمتآميزى پيش گيرد و در حالىكه اين نمايندهى سياسى بريتانيا شاه را به اتخاذ روش مسالمتآميز دعوت مىكرد ، نمايندگان ديگر سياسى بريتانيا يعنى ميجرهارت « 4 » و دكتر كرومك « 5 » در تبريز عباس ميرزا و سران سپاه او را به جنگ با روسيه تحريك مىكردند . « 6 » پس از ورود منچيكف به سلطانيه و شرفيابى او به حضور شاه مذاكرات با حضور سفير فوق العاده روسيه و عباس ميرزا وليعهد و پنج تن از درباريان يعنى آصف الدوله و امين الدوله و
--> ( 1 ) - Menchikov ( 2 ) - مقارن اين اوقات در بالكان انقلاباتى عليه سلطهى عثمانى بر آن ممالك روى مىداد و از آن جمله انقلاب يونان بود كه از جانب انگلستان حمايت مىشد و دولت تزارى روسيه نيز مىخواست در ماجراى بالكان به نفع خود و به منظور تضعيف امپراتورى عثمانى دخالت كند . ( 3 ) - Henry Willok ( 4 ) - Major Hart ( 5 ) - Dr Cromk ( 6 ) - از كتاب تاريخ سياسى و ديپلماسى ايران تأليف دكتر على اكبر بينا ( جلد اول ) .